Chị Hoa 38 tuổi ở Hoàn Kiếm từng kể: "Năm ngoái, mình chuẩn bị gấp quá, mâm cúng giao thừa thiếu món chả giò, bà nội thấy vậy buồn lắm. Bà bảo 'cúng Tết là thời khắc trọng đại nhất trong năm, thiếu một món là mất đi phần nào sự trọn vẹn'. Từ đó, mình luôn chuẩn bị kỹ từ 2-3 ngày trước để không bỏ sót chi tiết nào."

Mâm cúng giao thừa miền Bắc không chỉ là lễ vật dâng lên tổ tiên, mà còn thể hiện lòng thành kính và sự chuẩn bị chu đáo của gia đình. Nếu đây là năm đầu tiên chị tự tay chuẩn bị mâm cúng, hoặc muốn làm đúng chuẩn hơn, bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước.

Mâm Cúng Giao Thừa Miền Bắc 2026 Gồm Những Gì?

Nguyên Tắc "4 Bát 4 Đĩa" Truyền Thống

Mâm cúng giao thừa miền Bắc theo phong tục xưa thường có 4 bát 4 đĩa, tượng trưng cho sự trọn vẹn, đủ đầy. Tuy nhiên, tùy điều kiện từng gia đình mà có thể linh hoạt giảm xuống 3 bát 3 đĩa, nhưng quan trọng vẫn là sự chỉnh chu và lòng thành.

4 bát thường gồm:

• Canh (canh măng, canh sườn, hoặc canh rau củ)

• Miến/bún (miến gà, bún thang)

• Xôi (xôi gấc đỏ hoặc xôi vò)

• Chè (chè đậu xanh, chè hạt sen)

4 đĩa thường gồm:

• Gà luộc (gà trống nguyên con)

• Chả giò/nem rán

• Giò lụa/chả lụa

• Thịt luộc (thịt ba chỉ luộc)

Ngoài ra, mâm cúng còn có:

• Mâm ngũ quả (5 loại trái cây theo phong tục miền Bắc)

• Bánh chưng (không thể thiếu trong Tết miền Bắc)

• Rượu (1-3 chén)

• Cơm (1 bát cơm trắng)

• Muối (1 đĩa nhỏ)

Ý Nghĩa Từng Món Ăn Trong Mâm Cúng

Mỗi món ăn trên mâm cúng đều mang ý nghĩa riêng:

Gà luộc: Tượng trưng cho sự no đủ, ấm no. Gà trống còn có ý nghĩa "trống canh" - báo hiệu năm mới đến.

Bánh chưng: Biểu tượng của đất trời, sự vuông vắn, trọn vẹn. Theo truyền thuyết, bánh chưng là món bánh Lang Liêu dâng vua Hùng để tỏ lòng hiếu thảo.

Chả giò/nem rán: Tượng trưng cho sự vàng óng, sung túc. Hình tròn của nem rán cũng biểu thị sự đoàn viên, trọn vẹn.

Xôi gấc: Màu đỏ tươi của xôi gấc tượng trưng cho may mắn, tài lộc trong năm mới.

Mâm ngũ quả: Tượng trưng cho "Ngũ phúc lâm môn" - năm phước lớn: Phúc (hạnh phúc), Lộc (tài lộc), Thọ (sống lâu), Khang (khỏe mạnh), Ninh (yên bình).

Cách Chuẩn Bị Mâm Cúng Giao Thừa Miền Bắc Từng Bước

Bước 1: Lập Danh Sách Và Mua Sắm (Trước Tết 2-3 Ngày)

Danh sách cần mua:

Lễ vật chính:

• 1 con gà trống (1.2-1.5kg)

• 500g thịt ba chỉ

• 2-3 cây giò lụa/chả lụa

• Nguyên liệu làm chả giò (nếu tự làm) hoặc mua sẵn 15-20 chiếc

• 1-2 cái bánh chưng

• Gạo nếp (làm xôi gấc)

• Trái cây ngũ quả

Đồ khô:

• Hương, nến

• Giấy vàng mã (nếu gia đình có tục đốt vàng mã)

• Rượu

Mẹo chọn mua:

• Gà nên chọn loại gà ta, trống non, da vàng, không bị thâm tím

• Thịt ba chỉ chọn miếng có lớp mỡ xen lẫn thịt đều

• Trái cây chọn loại tươi, không dập, không quá chín

Bước 2: Nấu Nướng Chuẩn Bị Lễ Vật (Sáng 29 Tết)

Trình tự nấu nướng hợp lý:

1. Luộc gà (buổi sáng sớm)

   • Gà mổ sạch, giữ nguyên đầu, cổ, chân

   • Luộc trong nồi nước sôi với gừng, hành lá

   • Luộc 25-30 phút cho chín, vớt ra để nguội

   • Lưu ý: Gà để nguội tự nhiên, không ngâm nước lạnh

2. Luộc thịt ba chỉ

   • Luộc cùng nồi với gà hoặc luộc riêng

   • Luộc 30-35 phút cho chín mềm

   • Vớt ra, để ráo nước, cắt lát vừa phải

3. Nấu xôi gấc

   • Vo gạo nếp, ngâm từ đêm hôm trước

   • Nấu xôi với củ gấc đã đánh nhuyễn

   • Xôi chín mềm, màu đỏ đều

4. Chiên chả giò

   • Nếu mua sẵn, chỉ cần chiên lại cho giòn

   • Chiên trên lửa vừa, cho vàng đều

   • Để ráo dầu trên giấy thấm

5. Nấu canh, miến

   • Canh măng hoặc canh sườn

   • Miến gà (dùng nước luộc gà)

Bước 3: Bày Mâm Cúng Trang Trọng

Thứ tự bày biện từ trong ra ngoài:

1. Tầng sau (gần bàn thờ):

   • Mâm ngũ quả đặt chính giữa

   • 2 bên là hương đèn, nến

2. Tầng giữa (4 bát):

   • Xếp 4 bát theo hàng ngang: Canh - Miến - Xôi - Chè

   • Bát xôi gấc đặt vị trí nổi bật (chính giữa hoặc bên phải)

3. Tầng trước (4 đĩa):

   • Gà luộc đặt chính giữa (đầu gà hướng ra ngoài)

   • Chả giò, giò lụa, thịt luộc xếp 2 bên

   • Thêm đĩa muối nhỏ

4. Phụ kiện:

   • Bánh chưng cắt lát xếp đĩa riêng

   • 1 bát cơm trắng

   • 1-3 chén rượu

Mẹo bày đẹp:

• Dùng đĩa bát sứ trắng, không hoa văn rườm rà

• Chén rượu, bát canh không đổ quá đầy (khoảng 2/3)

• Gà luộc có thể trang trí thêm rau thơm, cà rốt tỉa hoa

Bước 4: Chuẩn Bị Mâm Ngũ Quả Miền Bắc

Mâm ngũ quả miền Bắc thường gồm 5 loại quả sau:

1. Bưởi (cầu phúc)

2. Chuối (cầu đủ)

3. Cam/quýt (cầu sum vầy, vàng óng như vàng)

4. Dừa (cầu đầy đủ)

5. Xoài/mãng cầu (tùy gia đình)

Cách xếp mâm ngũ quả:

• Bưởi đặt chính giữa (trái lớn nhất)

• Dừa, mãng cầu đặt 2 bên

• Nải chuối để phía trên (hoặc treo)

• Cam, quýt xếp xung quanh

Mẹo: Rửa sạch trái cây bằng nước muối, lau khô, để có độ bóng tự nhiên. Chị có thể dùng nước rửa bát Earth Choice hương bạc hà để rửa trái cây an toàn, không để lại hóa chất.

Bước 5: Cúng Giao Thừa Đúng Giờ

Giờ cúng giao thừa 2026:

• Tối 29 Tết (16/02/2026 - Thứ Hai)

• Giờ Tý (23h - 01h): Thời điểm giao thừa chính thức

• Một số gia đình cúng sớm hơn từ 21h-22h

Nghi lễ cúng:

1. Bày mâm cúng lên bàn thờ

2. Thắp hương, nến

3. Người lớn tuổi nhất đọc cáo (lời khấn)

4. Cả gia đình thắp hương, lạy

5. Chờ hương cháy hết (khoảng 15-20 phút)

6. Mời ông bà, tổ tiên "dùng cơm"

7. Xong xuôi, dọn mâm cúng

Tips Vệ Sinh Chén Đĩa Sau Cúng Sạch Sáng Bóng

Sau khi cúng xong, chén đĩa thường có nhiều dầu mỡ từ gà, thịt, chả giò. Để rửa sạch và sáng bóng:

Bước 1: Đổ Bỏ Thức Ăn Thừa Đúng Cách

• Đổ thức ăn thừa vào túi nilon riêng, bỏ vào thùng rác

• Không đổ vào bồn rửa (tránh tắc cống)

Bước 2: Rửa Sơ Với Nước Ấm

• Dùng nước ấm xả qua chén đĩa trước

• Loại bỏ lớp dầu mỡ bám ngoài

Bước 3: Rửa Với Nước Rửa Bát Earth Choice

Mình thường dùng nước rửa bát Earth Choice hương bạc hà vì:

• Chiết xuất từ nha đam và chanh tự nhiên, an toàn

• Tẩy sạch dầu mỡ chỉ với vài giọt

• Không gây cảm giác nhờn rít trên tay

• Hương bạc hà nhẹ nhẹ, dễ chịu

Cách rửa:

• Cho 2-3 giọt nước rửa bát vào bọt biển

• Chà nhẹ lên chén đĩa

• Xả sạch với nước

• Lau khô bằng khăn sạch

Bước 4: Vệ Sinh Bàn Thờ Và Sàn Nhà

Sau khi cúng, thường có tro hương rơi vãi, hoặc nước, thức ăn đổ ra sàn. Để vệ sinh:

• Quét sạch tro hương

• Lau bàn thờ bằng khăn ẩm nhẹ nhàng

• Lau sàn bằng nước lau sàn Earth Choice - sạch mà còn thơm nhẹ hương bạc hà tự nhiên

Những Lỗi Thường Gặp Khi Chuẩn Bị Mâm Cúng Giao Thừa

1. Gà Luộc Bị Nứt Da, Không Đẹp

Nguyên nhân:

• Cho gà vào nước sôi quá mạnh

• Không ủ gà sau khi luộc

Cách khắc phục:

• Cho gà vào khi nước đang sôi nhẹ

• Sau khi tắt bếp, ủ gà trong nồi 10 phút

• Vớt ra, phết dầu mè lên da gà cho bóng

2. Xôi Gấc Bị Khô, Không Mềm

Nguyên nhân:

• Nấu quá lâu

• Tỷ lệ nước không đủ

Cách khắc phục:

• Ngâm gạo nếp đủ 4-6 giờ

• Khi hấp, phủ khăn ẩm lên xôi

• Thêm 1 ít dầu ăn vào xôi cho bóng, không khô

3. Chả Giò Bị Nhũn Sau Chiên

Nguyên nhân:

• Dầu không đủ nóng

• Để chả giò chồng lên nhau sau chiên

Cách khắc phục:

• Chiên trên lửa vừa, dầu sôi già

• Để chả giò ráo dầu trên giấy thấm, không chồng lên nhau

Câu Hỏi Thường Gặp Về Mâm Cúng Giao Thừa Miền Bắc

1. Mâm cúng giao thừa có bắt buộc phải có gà không?

Gà là món quan trọng trong mâm cúng miền Bắc, tượng trưng cho sự no đủ. Tuy nhiên, nếu gia đình không có điều kiện hoặc có người ăn chay, có thể thay bằng các món chay như đậu hũ, nấm...

2. Có nên mua đồ cúng sẵn ở chợ không?

Nên. Nếu chị bận rộn, hoàn toàn có thể mua gà luộc, chả giò, xôi sẵn ở chợ hoặc siêu thị. Quan trọng là lòng thành, không nhất thiết phải tự tay làm hết.

3. Mâm ngũ quả có thể thay đổi loại trái cây không?

Có. Mâm ngũ quả có thể linh hoạt tùy vùng miền và sở thích. Quan trọng là có đủ 5 loại trái cây, tượng trưng cho ngũ phúc.

4. Sau khi cúng xong, thức ăn có được ăn không?

Được. Thức ăn sau khi cúng xong hoàn toàn có thể ăn. Đây cũng là cách để cả gia đình sum họp, ăn uống cùng nhau trong không khí Tết.

5. Cúng giao thừa có cần đốt vàng mã không?

Tùy phong tục từng gia đình. Một số gia đình có tục đốt vàng mã, một số không. Hiện nay, nhiều gia đình không đốt vàng mã vì lý do an toàn và bảo vệ môi trường.

6. Nếu thiếu món trong mâm cúng có sao không?

Không sao. Lòng thành quan trọng hơn hình thức. Nếu thiếu một vài món, chị vẫn có thể cúng bình thường. Tuy nhiên, nên chuẩn bị đầy đủ nếu có điều kiện.

7. Mâm cúng giao thừa có khác mâm cúng mùng 1 Tết không?

Có. Mâm cúng giao thừa thường trang trọng hơn, đầy đủ hơn với 4 bát 4 đĩa. Mâm cúng mùng 1 Tết có thể đơn giản hơn, tùy gia đình.

Tóm Lại: Checklist Chuẩn Bị Mâm Cúng Giao Thừa Miền Bắc 2026

✅ Trước Tết 2-3 ngày:

• Lập danh sách lễ vật

• Mua sắm đầy đủ

• Chuẩn bị hương, nến, rượu

✅ Sáng 29 Tết:

• Luộc gà, thịt

• Nấu xôi gấc

• Chiên chả giò

• Nấu canh, miến

✅ Chiều 29 Tết:

• Bày mâm cúng trang trọng

• Chuẩn bị mâm ngũ quả

• Vệ sinh bàn thờ, sàn nhà sạch sẽ

✅ Tối 29 Tết (23h):

• Cúng giao thừa đúng giờ

• Thắp hương, lạy

• Dọn mâm sau khi cúng xong

✅ Sau khi cúng:

• Vệ sinh chén đĩa sạch sáng

• Lau dọn bàn thờ, sàn nhà

• Cất giữ đồ cúng ngăn nắp

Mâm cúng giao thừa là thời khắc trang trọng nhất trong năm, thể hiện lòng thành kính của con cháu với tổ tiên. Hy vọng với hướng dẫn chi tiết này, chị sẽ tự tin chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, đúng phong tục miền Bắc.

Để nhà cửa thêm sạch sẽ, thơm tho đón Tết, Nắng House có đầy đủ sản phẩm vệ sinh an toàn từ thiên nhiên như nước rửa bát Earth Choice, nước lau sàn hương bạc hà - giúp chị chăm sóc gia đình chu đáo hơn trong dịp Tết này.