Cách chuẩn bị mâm cúng rằm tháng 7 đầy đủ: gia tiên và chúng sinh

Rằm tháng 7 năm nay bạn cúng gì? Nhiều gia đình lúng túng vì tháng 7 âm lịch có đến 3 loại cúng khác nhau: cúng Phật, cúng gia tiên và cúng chúng sinh — mỗi mâm khác nhau hoàn toàn về đồ cúng, thời gian và cách bày biện. Thêm vào đó, mâm cúng miền Bắc và miền Nam cũng có nhiều điểm không giống nhau.

Bài này hướng dẫn bạn chuẩn bị đầy đủ cả 3 mâm cúng — từ phiên bản đầy đủ đến phiên bản đơn giản cho nhà bận rộn.

3 loại cúng rằm tháng 7 và thời gian cúng

Rằm tháng 7 (14 hoặc 15 âm lịch) gắn với 3 ý nghĩa khác nhau, vì vậy có 3 mâm cúng riêng biệt, cúng vào 3 thời điểm trong ngày:

Cúng Phật (buổi sáng sớm): Đây là lễ dâng hương lên Phật — mâm chay, hoa sen hoặc hoa cúc, trái cây. Nhiều gia đình gộp vào bàn thờ Phật thường ngày, cúng vào sáng sớm trước 9 giờ.

Cúng gia tiên (trưa): Mâm cơm đầy đủ dâng lên ông bà tổ tiên — tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn. Cúng từ 11 giờ đến 13 giờ trưa.

Cúng chúng sinh (chiều tối, sau 17 giờ): Mâm bày ngoài trời để bố thí cho các vong linh cô đơn. Phải cúng SAU 17 giờ, đặt ngoài sân hoặc trước cửa nhà — không cúng trong nhà.

Thứ tự cúng: Phật → Gia tiên → Chúng sinh. Gia đình không bắt buộc phải cúng cả 3, tùy theo tín ngưỡng và điều kiện. Điều quan trọng nhất là tấm lòng thành tâm.

Chi tiết từng mâm cúng

Mâm cúng Phật

Mâm chay hoàn toàn — không có thịt, cá, rượu:

• Xôi hoặc chè: Xôi trắng, xôi gấc, hoặc chè đậu xanh/chè trôi nước

• Trái cây 5 loại: Theo nguyên tắc ngũ quả, màu sắc đa dạng, trái ngon

• Hoa: Hoa sen, hoa cúc vàng hoặc hoa trắng — tránh hoa có màu đỏ rực

• Nước sạch 3 chén: Thay nước cúng mỗi ngày

• Nhang và nến: Nhang thơm, nến đỏ hoặc nến trắng

Lưu ý: Không đặt rượu, thịt hay đồ mặn lên mâm cúng Phật.

Mâm cúng gia tiên

Mâm cơm đầy đủ theo phong tục từng vùng:

Phần cơ bản (chung mọi miền):

• Cơm trắng (3-5 chén), canh (canh rau hoặc canh mướp)

• 3-5 món mặn tùy gia đình

• Trái cây, hoa cúng, trà, rượu (nam giới trong nhà thường cúng rượu)

• Nhang đèn, vàng mã (tùy gia đình)

Miền Bắc: Xôi gấc (màu đỏ tượng trưng may mắn), gà luộc, giò chả, nem rán, canh măng miến hoặc canh rau.

Miền Nam: Thịt kho hột vịt (món tủ ngày lễ miền Nam), canh khổ qua nhồi thịt, bánh ít, xôi nước cốt dừa.

Miền Trung: Thường cúng đơn giản hơn, chú trọng nhang đèn và bánh truyền thống địa phương.

Mâm cúng chúng sinh

Đây là mâm đặc trưng nhất của rằm tháng 7, bày ngoài trời:

• Cháo trắng loãng: 12-15 chén nhỏ (tượng trưng cho số lượng vong linh đông)

• Muối và gạo sống: Đổ thành 3 đống nhỏ, tượng trưng bố thí

• Bỏng ngô, kẹo, bánh: Những thứ nhẹ, dễ chia

• Mía cắt khúc: 3-7 khúc, để các vong linh "chống gậy"

• Giấy tiền vàng mã, quần áo giấy: Đốt sau khi cúng xong

• Nước sạch hoặc cháo đặc trong bát riêng

Đặt mâm ngoài sân, hướng ra đường — không đặt trong nhà. Sau khi cúng xong, đốt vàng mã và tung muối gạo ra sân (theo tục lệ truyền thống).

Muốn hiểu thêm về ý nghĩa sâu sắc của lễ Vu Lan và lòng biết ơn cha mẹ? Đọc thêm ý nghĩa lễ Vu Lan báo hiếu để cảm nhận đầy đủ hơn.

Dọn nhà trước rằm tháng 7

Theo quan niệm dân gian, tháng 7 âm lịch là "tháng cô hồn" — nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng giúp gia đình bình an và thể hiện sự tôn kính khi cúng lễ. Đây cũng là lý do nhiều gia đình dọn nhà kỹ trước rằm tháng 7.

Lau bàn thờ: Dùng khăn sạch (riêng cho bàn thờ), lau nhẹ nhàng, thay nước cúng cũ. Không dùng hóa chất mạnh gần bàn thờ.

Lau sàn nhà: Nên dùng nước lau sàn nhẹ, không mùi hóa chất nặng nề trong không gian thờ cúng. Nước lau sàn Earth Choice hữu cơ vừa sạch hiệu quả vừa không để lại mùi hóa chất — phù hợp lau toàn bộ nhà trước lễ.

Làm thơm không gian thờ: Đặt sáp thơm Felce Azzurra ở góc phòng thờ — hương nhẹ nhàng, sang trọng, không lấn át hương nhang. Phòng thờ luôn có hương thơm dễ chịu cả tháng 7.

Dọn đồ cũ, đồ hỏng: Tháng 7 là thời điểm tốt để thanh lọc nhà cửa — bỏ đồ không dùng, dọn những nơi lâu ngày chưa vệ sinh.

Xem thêm quy trình dọn nhà trước dịp lễ để chuẩn bị nhà cửa chu đáo.

Timeline 3 ngày chuẩn bị

Chuẩn bị trước giúp tránh cuống cuồng vào ngày chính. Đây là timeline 3 ngày được nhiều gia đình áp dụng:

Ngày -3 (3 ngày trước rằm): Lên danh sách và đi chợ sớm

• Lập danh sách đầy đủ đồ cúng cần mua

• Mua các thứ khô, bảo quản được: gạo nếp, vàng mã, nhang nến, kẹo bỏng

• Đặt mua trước hoa tươi và trái cây (thường đặt sẵn ở chợ để chọn đẹp)

• Tránh chờ đến ngày 14-15 mới mua — giá cao, khan hàng

Ngày -2: Dọn nhà tổng thể

• Lau dọn bàn thờ, thay nước cúng, lau chân đèn, lau bình hoa

• Quét dọn toàn bộ nhà, lau sàn từ trong ra ngoài

• Vệ sinh sân, cổng, nơi sẽ đặt mâm chúng sinh

Ngày -1: Sơ chế và chuẩn bị nguyên liệu

• Ngâm nếp nếu cúng xôi, sơ chế gà

• Mua rau xanh, trái cây tươi (mua ngày -1 để còn tươi ngày cúng)

• Kiểm tra lại toàn bộ danh sách, bổ sung nếu thiếu

• Chuẩn bị sẵn dụng cụ nấu nướng: dọn bếp gọn gàng trước khi nấu cúng

Sáng ngày cúng (từ 6-11 giờ): Nấu và bày mâm

• Nấu cháo trắng cho mâm chúng sinh (nấu sớm để nguội)

• Nấu xôi, chuẩn bị mâm cúng Phật

• Nấu mâm cơm gia tiên, bày biện đẹp mắt

• Cúng Phật → cúng gia tiên theo thứ tự

Chiều tối (sau 17 giờ): Mâm chúng sinh

• Bày mâm chúng sinh ngoài sân

• Thắp nhang, cúng, chờ nhang tàn

• Đốt vàng mã, tung muối gạo

• Thu dọn sau khi xong

Phiên bản đơn giản cho nhà bận rộn

Không phải gia đình nào cũng có điều kiện cúng đầy đủ — điều đó hoàn toàn bình thường. Phiên bản tối giản vẫn thể hiện được tấm lòng:

Cúng Phật tối giản: Trái cây 3-5 loại + 1 bình hoa + nhang = đủ lễ. Không cần xôi chè nếu không có thời gian nấu.

Cúng gia tiên tối giản: 1 mâm cơm gia đình bình thường + thêm 1 đĩa trái cây + nhang đèn. Ông bà không cần cỗ bàn linh đình, cần tấm lòng thành.

Cúng chúng sinh tối giản: Cháo trắng + muối gạo + kẹo bánh + giấy tiền = đủ. Không cần quần áo giấy hay nhiều vàng mã.

Hiện nay nhiều dịch vụ ở các thành phố lớn cung cấp mâm cúng đặt sẵn, ship tận nhà — nếu bận, đây là lựa chọn tiện lợi mà không bỏ qua phong tục.

Câu hỏi thường gặp

Cúng rằm tháng 7 có cần xem ngày không?

Thường cúng vào ngày 14 hoặc 15 âm lịch tháng 7. Nhiều gia đình cúng ngày 14 để "tránh đông" vì ngày 15 nhiều nơi cúng cùng lúc. Cúng chúng sinh nên từ ngày 12 đến 15 âm — không nhất thiết đúng ngày rằm.

Mâm cúng chúng sinh có cần đặt ngoài trời không?

Có, bắt buộc đặt ngoài sân hoặc trước cửa nhà — không đặt trong nhà. Theo quan niệm, các vong linh không vào trong nhà được nên phải đặt ngoài để họ nhận được. Cúng xong đốt vàng mã ngay tại chỗ.

Tháng 7 âm có kiêng kỵ gì?

Theo tín ngưỡng dân gian, tháng 7 âm có một số kiêng: không ra ngoài khuya một mình, không cưới hỏi, không khởi công nhà mới, không bơi lội ban đêm. Tuy nhiên đây là tín ngưỡng dân gian — mỗi gia đình có quan điểm khác nhau, không cần quá câu nệ.

Cúng rằm tháng 7 không cần phải cầu kỳ hay tốn kém — điều quan trọng là thành tâm và chuẩn bị chu đáo. Nhà sạch sẽ, bàn thờ trang nghiêm, mâm cúng tươm tất là cách tốt nhất thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên và tâm từ bi với chúng sinh. Cần nước lau sàn organic hay sáp thơm cho không gian thờ? Inbox Nắng House để được tư vấn nhé!