Năm ngoái, chị Minh ở Thanh Xuân kể: "Mình mua mâm ngũ quả sớm quá, đến 30 Tết bưởi đã héo, chuối thâm đen, nhìn mâm cúng mà thấy tủi thân. Năm nay quyết tâm học cách chọn và bảo quản cho đúng để mâm ngũ quả đẹp suốt 3 ngày Tết."

Mâm ngũ quả không chỉ là lễ vật cúng Tết, mà còn tượng trưng cho "Ngũ phúc lâm môn" - năm điều phước lành. Nhưng nhiều gia đình không biết chọn đúng loại, đúng độ chín, nên hoa quả nhanh héo, hỏng, mất đi vẻ đẹp và ý nghĩa.

Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết cách chọn từng loại hoa quả trong mâm ngũ quả, cách rửa sạch an toàn và bảo quản để trái cây tươi lâu nhất suốt Tết.

Mâm Ngũ Quả Là Gì? Ý Nghĩa Từng Loại Trái Cây

Khái Niệm Mâm Ngũ Quả

Mâm ngũ quả là mâm 5 loại trái cây được bày trên bàn thờ trong dịp Tết Nguyên Đán. Tùy vùng miền, mâm ngũ quả có sự khác biệt về loại trái cây, nhưng đều mang ý nghĩa "Cầu ngũ phúc" - năm phước lành: Phúc, Lộc, Thọ, Khang, Ninh.

Mâm Ngũ Quả Miền Bắc vs Miền Nam

Miền Bắc:

1. Bưởi (phúc)

2. Dừa (dư dả)

3. Đu đủ (đủ đầy)

4. Xoài/mãng cầu (cầu sung túc)

5. Chuối (cầu đủ)

Miền Nam:

1. Dừa (cầu dư)

2. Dứa (ông Thần Tài)

3. Sung (cầu sung túc)

4. Đu đủ (đủ đầy)

5. Xoài/măng cụt (vừa đủ)

Ý nghĩa màu sắc:

• Vàng óng (chuối, xoài, bưởi): Tượng trưng cho vàng, tài lộc

• Xanh (đu đủ xanh, dừa): Sức khỏe, sự tươi mới

• Đỏ (thanh long, táo): May mắn, hạnh phúc

5 Loại Hoa Quả Ngũ Quả: Cách Chọn Tươi Lâu Nhất

1. Bưởi - "Cầu Phúc, Cầu Tài"

Chọn bưởi tươi ngon:

• Hình dáng: Tròn đều, không méo mó, cân nặng khi cầm (bưởi nặng = nhiều nước)

• Vỏ: Vàng đều, không có vết thâm, không quá xanh (chưa chín) hay quá vàng sậm (quá chín)

• Thân: Chắc tay, không bị xẹp khi bóp nhẹ

• Mùi: Ngửi nhẹ có hương thơm dịu

Loại nên chọn:

• Bưởi Diễn (Nghệ An): To, vàng đều, ít hạt

• Bưởi da xanh: Giữ được lâu, không nhanh héo

• Bưởi Năm Roi (miền Nam): Ngọt, thơm

Tránh:

• Bưởi có vết xước sâu (dễ hỏng)

• Bưởi quá nhẹ (ít nước, khô)

• Bưởi vỏ sần sùi bất thường (có thể bị bệnh)

Bảo quản:

• Để nơi khô ráo, thoáng mát

• Không để trong túi nilon (dễ ủng)

• Giữ được 7-10 ngày

2. Dừa - "Cầu Dư Dả"

Chọn dừa đẹp:

• Hình dáng: Tròn đều, không bầu, không méo

• Vỏ: Xanh tươi, không có vết thâm đen

• Cuống: Cuống dừa còn xanh, không khô đen

• Rung: Rung nhẹ, nghe tiếng nước kêu chanh chánh

Loại nên chọn:

• Dừa xiêm xanh (Ben Tre): Tròn đều, đẹp mắt

• Dừa ta: Giữ được lâu hơn dừa xiêm

Tránh:

• Dừa có vết thâm, mốc

• Dừa cuống đã khô (đã lâu ngày)

• Dừa khi rung không có tiếng nước (đã mất nước)

Bảo quản:

• Lau sạch vỏ, để khô thoáng

• Giữ được 10-15 ngày

3. Đu Đủ - "Cầu Đủ Đầy"

Chọn đu đủ đẹp:

• Độ chín: Chọn đu đủ xanh chín vừa (có chấm vàng nhẹ), không chọn quá xanh hay quá chín vàng

• Hình dáng: Quả tròn đều, không méo, không dập

• Vỏ: Láng mịn, không có vết thâm, trầy xước

• Cuống: Cuống còn xanh, chắc

Loại nên chọn:

• Đu đủ Hòa Lộc (Tiền Giang): Tròn đều, ngọt

• Đu đủ Đài Loan: Giữ được lâu

Tránh:

• Đu đủ quá chín (dễ nát, thối)

• Đu đủ có vết thâm đen (bị dập)

• Đu đủ cuống đã héo (đã lâu ngày)

Bảo quản:

• Để nơi khô thoáng, tránh ánh nắng

• Nếu chọn đu đủ xanh, có thể giữ được 7-10 ngày

• Đu đủ chín vàng chỉ giữ được 3-5 ngày

4. Xoài/Mãng Cầu - "Cầu Sung Túc"

A. Chọn xoài:

• Độ chín: Chín vừa, vàng đều, hơi mềm khi bóp nhẹ

• Vỏ: Láng mịn, vàng tươi, không có vết thâm

• Mùi: Ngửi có hương thơm ngọt đặc trưng

Loại xoài nên chọn:

• Xoài cát Hòa Lộc: Vàng đẹp, giữ được lâu

• Xoài Thái Lan: Tròn đều, màu vàng óng

B. Chọn mãng cầu:

• Độ chín: Chọn quả xanh nhẹ, chưa chín hẳn (để giữ lâu)

• Hình dáng: Tròn đều, múi nở rõ, đều đặn

• Vỏ: Xanh tươi, không có vết thâm

Bảo quản:

• Xoài chín giữ được 5-7 ngày ở nơi mát

• Mãng cầu xanh có thể giữ được 7-10 ngày, sẽ chín dần

5. Chuối - "Cầu Đủ"

Chọn chuối đẹp:

• Hình dáng: Nải chuối đều tay, không bị rụng quả

• Độ chín: Chín vàng vừa, không có đốm đen nhiều

• Vỏ: Vàng tươi, láng mịn, không bị dập

• Cuống: Cuống xanh, không khô đen

Loại chuối nên chọn:

• Chuối già Laba (miền Bắc): Nải đẹp, quả đều

• Chuối tiêu: Nhỏ gọn, dễ bày

• Chuối sứ: Vàng óng, đẹp mắt

Tránh:

• Chuối quá xanh (chưa chín, khó chín trong 3 ngày)

• Chuối quá chín (đốm đen nhiều, dễ thối)

• Chuối bị dập, rụng quả

Bảo quản:

• Treo nải chuối lên móc, không để nằm (dễ dập)

• Giữ ở nơi thoáng mát

• Giữ được 5-7 ngày

Cách Rửa Sạch Hoa Quả An Toàn Trước Khi Bày Mâm

Hoa quả mua về thường có lớp bụi bẩn, dư lượng thuốc trừ sâu. Rửa sạch trước khi bày mâm giúp hoa quả sạch, bóng, đẹp mắt.

Bước 1: Ngâm Nước Muối Loãng

• Hòa 1 muỗng canh muối vào 5 lít nước

• Ngâm hoa quả 5-10 phút

• Loại bỏ bụi bẩn, chất bẩn bề mặt

Bước 2: Rửa Bằng Nước Rửa Bát An Toàn

Mình thường dùng nước rửa bát Earth Choice hương bạc hà để rửa hoa quả vì:

• Chiết xuất từ nha đam, chanh tự nhiên, an toàn với thực phẩm

• Rửa sạch dư lượng hóa chất trên vỏ trái cây

• Không để lại mùi hóa chất khó chịu

• Chỉ cần vài giọt là đủ

Cách rửa:

1. Cho 2-3 giọt nước rửa bát vào chậu nước

2. Dùng tay chà nhẹ lên vỏ trái cây

3. Xả sạch với nước 2-3 lần

4. Lau khô bằng khăn sạch

Bước 3: Lau Khô, Đánh Bóng

• Dùng khăn sạch lau khô hoàn toàn

• Có thể phết một lớp dầu ăn mỏng lên vỏ (giúp bóng tự nhiên)

• Để hoa quả ráo nước trước khi bày mâm

Cách Bày Mâm Ngũ Quả Đẹp Mắt, Cân Đối

Nguyên Tắc Bày Mâm

1. Thứ tự cao thấp:

• Trái to nhất (bưởi, dừa) đặt chính giữa

• Trái vừa (đu đủ, xoài) đặt 2 bên

• Trái nhỏ (mãng cầu) xếp xung quanh

• Nải chuối treo hoặc để phía sau

2. Cân đối màu sắc:

• Vàng (bưởi, xoài, chuối)

• Xanh (dừa, đu đủ)

• Đỏ/tím (nếu có táo, thanh long)

3. Hình dáng:

• Tròn: Bưởi, dừa, đu đủ

• Dài: Chuối

• Sần sùi: Mãng cầu

Cách Bày Mâm Ngũ Quả Chuẩn

Cách 1: Bày kiểu chồng tháp (phổ biến nhất)

• Tầng dưới: Bưởi (giữa) + Dừa (2 bên)

• Tầng giữa: Đu đủ, xoài

• Tầng trên: Mãng cầu

• Nải chuối treo phía sau hoặc đặt lên trên

Cách 2: Bày kiểu vòng tròn

• Giữa: Trái lớn nhất (bưởi/dừa)

• Xung quanh: 4 loại trái còn lại xếp vòng tròn

• Nải chuối treo riêng

Cách 3: Bày kiểu tự do (miền Nam)

• Không theo quy tắc cứng nhắc

• Xếp sao cho đẹp mắt, cân đối là được

Mẹo Giữ Hoa Quả Tươi Lâu Suốt 3 Ngày Tết

1. Không Để Ở Chỗ Nắng Gắt

• Mâm ngũ quả nên đặt ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp

• Nếu bàn thờ gần cửa sổ, kéo rèm để tránh nắng chiếu vào

2. Kiểm Tra Hàng Ngày

• Mỗi ngày kiểm tra 1 lần

• Nếu thấy trái nào héo, thâm, thay ngay

• Lau bụi nhẹ trên vỏ trái cây

3. Không Chồng Lên Nhau Quá Nặng

• Chồng quá nặng khiến trái bị dập, nhanh hỏng

• Xếp nhẹ nhàng, có khoảng cách

4. Phun Nước Nhẹ (Tùy Chọn)

• Có thể phun nước nhẹ lên vỏ trái cây mỗi sáng

• Giúp trái cây tươi, bóng hơn

• Không phun quá ướt (dễ mốc)

5. Chuẩn Bị Trái Dự Phòng

• Mua thêm 1-2 trái dự phòng cho từng loại

• Nếu trái nào hỏng, thay ngay không mất thời gian

Vệ Sinh Khay Mâm Ngũ Quả Sạch Sáng

Khay đựng mâm ngũ quả thường bị bám bụi, dầu mỡ từ trái cây. Trước Tết, nên vệ sinh khay cho sạch sáng.

Bước 1: Rửa Sơ Với Nước

• Xả bỏ bụi bẩn bề mặt

Bước 2: Rửa Với Nước Rửa Bát

• Dùng nước rửa bát Earth Choice + bọt biển

• Chà nhẹ lên khay

• Xả sạch với nước

Bước 3: Lau Khô, Đánh Bóng

• Lau khô bằng khăn sạch

• Nếu khay sứ/gốm, có thể đánh bóng bằng giấm ăn pha loãng

Những Sai Lầm Thường Gặp Khi Chọn Mua Hoa Quả Ngũ Quả

1. Mua Quá Sớm

Sai lầm:
Mua hoa quả từ 26-27 Tết, đến 30 Tết đã héo, hỏng.

Cách khắc phục:

• Mua hoa quả 28-29 Tết (trừ chuối, bưởi có thể mua sớm hơn)

• Chọn trái chưa chín hẳn, để chín vừa đúng lúc

2. Chọn Trái Quá Chín

Sai lầm:
Chọn trái đã chín vàng, đẹp mắt ngay lúc mua. Nhưng sau 2-3 ngày đã thâm, hỏng.

Cách khắc phục:

• Chọn trái chín vừa, chưa quá chín

• Ưu tiên trái còn xanh nhẹ (trừ chuối)

3. Không Rửa Sạch Trước Khi Bày

Sai lầm:
Mua về bày luôn, không rửa. Vỏ trái cây bẩn, mất thẩm mỹ.

Cách khắc phục:

• Rửa sạch bằng nước muối hoặc nước rửa bát an toàn

• Lau khô, đánh bóng trước khi bày

4. Bày Trái Chồng Lên Nhau Quá Nặng

Sai lầm:
Chồng quá nhiều trái lên nhau, trái dưới bị dập, nhanh hỏng.

Cách khắc phục:

• Bày nhẹ nhàng, có khoảng cách

• Trái lớn để dưới, trái nhỏ để trên

Câu Hỏi Thường Gặp Về Mâm Ngũ Quả

1. Nên mua hoa quả ngũ quả ngày nào trước Tết?

Tùy loại:

• Bưởi, dừa: Mua 27-28 Tết (giữ được lâu)

• Chuối: Mua 28-29 Tết (chín vừa đúng lúc)

• Đu đủ, xoài, mãng cầu: Mua 29 Tết (tránh quá chín)

2. Mâm ngũ quả có nhất thiết phải đủ 5 loại không?

Không nhất thiết. Quan trọng là lòng thành. Nếu không đủ điều kiện, có thể chỉ bày 3-4 loại trái cây.

3. Sau Tết, hoa quả trong mâm ngũ quả có ăn được không?

Được. Sau khi cúng xong, hoa quả vẫn ăn được bình thường. Rửa sạch trước khi ăn.

4. Chuối bị chín vàng hết trước Tết, có sao không?

Không sao. Chuối chín vàng vẫn đẹp, miễn là chưa có đốm đen quá nhiều. Nếu muốn giữ lâu, mua chuối xanh nhẹ.

5. Có nên thay hoa quả khác trong mâm ngũ quả không?

Có thể. Ngoài 5 loại truyền thống, chị có thể thêm: táo, lê, thanh long, cam, quýt... tùy sở thích và vùng miền.

6. Dừa khô có dùng được cho mâm ngũ quả không?

Không nên. Dừa khô không đẹp mắt, không phù hợp với mâm ngũ quả Tết.

7. Mâm ngũ quả có cần đối xứng không?

Không bắt buộc. Bày sao cho đẹp mắt, cân đối màu sắc là được.

Tóm Lại: Checklist Chọn Và Bày Mâm Ngũ Quả

✅ Chọn mua hoa quả:

• Bưởi: Tròn đều, vàng tươi, nặng tay

• Dừa: Xanh tươi, cuống xanh, có tiếng nước

• Đu đủ: Xanh chín vừa, không dập

• Xoài/mãng cầu: Chín vừa, vàng đều

• Chuối: Nải đẹp, chín vàng vừa

✅ Rửa sạch:

• Ngâm nước muối 5-10 phút

• Rửa bằng nước rửa bát an toàn

• Xả sạch, lau khô, đánh bóng

✅ Bày mâm:

• Trái lớn ở giữa hoặc dưới

• Cân đối màu sắc vàng-xanh-đỏ

• Không chồng quá nặng

✅ Bảo quản:

• Để nơi thoáng mát, tránh nắng

• Kiểm tra hàng ngày

• Thay trái héo, hỏng ngay

Mâm ngũ quả là biểu tượng của sự đầy đủ, tươi mới trong năm mới. Chọn đúng loại, rửa sạch và bảo quản đúng cách sẽ giúp mâm ngũ quả đẹp suốt 3 ngày Tết, mang lại không khí sum vầy, may mắn cho cả gia đình.

Chúc chị và gia đình có một mâm ngũ quả thật đẹp, một cái Tết thật trọn vẹn. Để chuẩn bị Tết chu đáo hơn, ghé thăm Nắng House - nơi có đầy đủ sản phẩm vệ sinh an toàn giúp chị chăm sóc gia đình tốt nhất.