Cách giặt áo len không bị giãn, xù lông
Cách giặt áo len không bị giãn, xù lông
Hồi đầu mùa đông, bạn hào hứng diện chiếc áo len mới mua - form đẹp, mặc ấm, ai nhìn cũng khen. Rồi sau 3 lần giặt... áo giãn ra như váy, tay áo dài thõng xuống, vải xù lông như mặt thảm. Nghe quen không?
Mình hiểu cảm giác tiếc khi áo len yêu thích bị giãn form hay xù lông. Nhiều chị em "bỏ xó" áo len vì sợ giặt, hoặc phải mua mới mỗi mùa đông - vừa lãng phí tiền vừa tiếc chiếc áo cũ đã gắn bó.
Thật ra, áo len không "khó tính" như bạn nghĩ. Chỉ cần biết cách "chiều" nó đúng kiểu, áo len có thể bền đẹp qua nhiều mùa đông. Bài viết này mình chia sẻ cách giặt áo len an toàn (cả tay lẫn máy), cách khắc phục khi len đã bị giãn hoặc xù lông, và mẹo bảo quản len đúng cách.
Tại sao áo len bị giãn và xù lông?
Trước khi giặt, bạn cần hiểu tại sao len lại "khó chiều" đến vậy. Biết nguyên nhân thì mới phòng tránh được.
Cấu trúc sợi len rất đặc biệt
Len tự nhiên (lông cừu) là sợi keratin - cùng loại protein với tóc người. Bên ngoài mỗi sợi len có lớp vảy nhỏ li ti. Khi sợi len ướt, những vảy này mở ra, khiến sợi trơn hơn và dễ bị kéo giãn hơn bình thường.
Thêm nữa, áo len ướt nặng gấp 3-4 lần so với khô. Nếu treo lên móc, trọng lực sẽ kéo giãn phần vai, thân và tay áo. Đó là lý do bạn phơi áo len xong thấy nó "dài thượt" ra.
Nguyên nhân giãn form
Nước nóng làm sợi len mềm quá mức. Kết hợp với vắt xoắn mạnh hoặc treo ướt, bạn có ngay "combo" giãn form kinh điển. Sợi len bị kéo dài ra mà không co lại được.
Nguyên nhân xù lông (pilling)
Ma sát giữa các sợi len ngắn trong quá trình mặc và giặt khiến sợi bung ra, cuộn thành những bi nhỏ trên bề mặt vải. Giặt máy ở tốc độ cao, chà xát mạnh, hoặc dùng bột giặt có hạt chưa tan đều làm tăng ma sát → tăng xù lông.
Felting - hiện tượng ngược lại
Ngược với giãn, nếu giặt nước quá nóng kết hợp chà mạnh, vảy sợi len sẽ khóa chặt vào nhau → len co cứng, dày lên, nhỏ đi. Hiện tượng này gọi là felting (vải nỉ hóa), và gần như không thể phục hồi. Len có thể vừa giãn vừa co tùy cách bạn "đối xử" với nó!
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm những mẹo nhanh cho đồ len mùa đông, tham khảo bài mẹo giặt đồ len mùa đông giữ form nhé.
Giặt tay áo len - 6 bước chuẩn
Giặt tay vẫn là cách an toàn nhất cho áo len, đặc biệt len tự nhiên và cashmere. Quy trình 6 bước dưới đây giúp áo len sạch mà không bị giãn hay xù lông.
Bước 1: Chuẩn bị trước khi giặt
Lộn mặt trái áo len ra ngoài - động tác này giảm ma sát bề mặt vải khi giặt, từ đó giảm đáng kể tình trạng xù lông. Nếu áo đã có bi xù, hãy dùng dao cạo hoặc máy cắt xù gỡ sạch trước khi giặt. Kiểm tra vết bẩn cục bộ (vết cà phê, dầu mỡ) và xử lý riêng bằng cách chấm nhẹ nước giặt vào vết bẩn trước.
Bước 2: Pha nước giặt
Đây là bước quan trọng nhất: dùng nước lạnh hoặc hơi ấm, dưới 30°C. Nước nóng là "kẻ thù" số 1 của len.
Cho nước giặt dịu nhẹ, pH trung tính vào nước trước, khuấy đều, rồi mới cho áo len vào. Nước giặt Earth Choice 3in1 là lựa chọn phù hợp vì thành phần từ thực vật, dịu nhẹ với sợi vải và có glycerin giúp chống nhăn, giảm xù.
Lưu ý: tuyệt đối KHÔNG dùng bột giặt cho áo len. Hạt bột chưa tan bám vào sợi vải gây ma sát → xù lông nhiều hơn.
Bước 3: Giặt bằng kỹ thuật nhấn chìm
Đây là kỹ thuật "press-and-release" mà dân chuyên giặt len hay dùng: nhấn áo xuống đáy chậu → nhả ra → nhấn lại. Lặp lại khoảng 15-20 lần, nhẹ nhàng, đều đặn.
Tuyệt đối KHÔNG chà xát, KHÔNG vắt xoắn, KHÔNG chà hai mặt vải vào nhau. Tổng thời gian ngâm giặt chỉ 5-10 phút - không để áo len ngâm quá lâu trong nước.
Bước 4: Xả sạch
Xả bằng nước lạnh cùng nhiệt độ với nước giặt. Thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể gây felting (co cứng). Xả 2-3 lần cho hết bọt.
Mẹo hay: thêm 1 muỗng giấm trắng vào nước xả cuối cùng. Giấm giúp giữ mềm sợi len tự nhiên mà không cần dùng nước xả vải.
Bước 5: Vắt nước đúng cách
KHÔNG BAO GIỜ vắt xoắn áo len. Cách đúng: đặt áo len lên khăn bông lớn sạch, cuộn khăn lại như cuộn sushi, rồi ấn nhẹ cho khăn hút nước. Lặp lại với khăn khô thứ 2 nếu cần.
Phương pháp này loại bỏ được 70-80% nước mà hoàn toàn không làm giãn sợi len. Đây là bước nhiều người bỏ qua nhưng lại cực kỳ quan trọng.
Bước 6: Phơi phẳng
KHÔNG BAO GIỜ treo áo len ướt lên móc - trọng lực là "kẻ thù" lớn nhất. Thay vào đó, trải áo phẳng trên rack phơi hoặc trên khăn sạch, ở nơi thoáng mát.
Trước khi phơi, chỉnh form áo về kích thước gốc bằng cách kéo nhẹ phần vai, tay, thân áo. Giữa chừng, lật mặt áo để khô đều hai bên. Tránh phơi dưới nắng trực tiếp vì tia UV làm phai màu len.
Giặt máy áo len - Khi nào được và cách an toàn
Không phải lúc nào cũng cần giặt tay. Một số loại len có thể giặt máy an toàn nếu bạn biết cách.
Khi nào được giặt máy?
Kiểm tra nhãn áo: nếu có biểu tượng máy giặt thì yên tâm. Len tổng hợp (acrylic) cũng ít nhạy cảm hơn len tự nhiên, nên giặt máy OK.
Cài đặt máy giặt cho len
Chế độ: Wool / Delicate / Hand Wash (bắt buộc!)
Nhiệt độ: Cold wash - luôn luôn nước lạnh
Tốc độ vắt: Thấp nhất (400 rpm) hoặc tắt vắt hoàn toàn (no spin)
Túi giặt lưới: Luôn luôn cho áo len vào túi giặt để giảm ma sát trong lồng giặt
Nước giặt: Nước giặt lỏng dịu nhẹ, lượng ít hơn bình thường
Những điều KHÔNG làm khi giặt máy
KHÔNG sấy máy áo len (nhiệt cao gây felting)
KHÔNG dùng nước xả vải thông thường (lớp coating phủ sợi len làm mất độ xốp tự nhiên)
KHÔNG để áo len trong máy sau khi giặt xong - lấy ra ngay, trải phẳng phơi
Nếu bạn đang tìm cách xây dựng thói quen giặt giũ đúng cách cho cả gia đình, bắt đầu từ việc phân loại vải trước khi giặt là bước quan trọng nhất.
Khắc phục áo len bị giãn và xù lông
Lỡ giặt sai rồi? Đừng vội bỏ áo. Có vài cách cứu vãn tình hình.
Khắc phục áo len bị giãn
Cách 1 - Ngâm nước ấm + dầu xả tóc: Ngâm áo len trong nước ấm 40°C cùng 1 muỗng dầu xả tóc trong khoảng 20 phút. Dầu xả giúp sợi len mềm lại và co nhẹ. Sau đó vớt ra, trải phẳng và dùng tay chỉnh về form mong muốn.
Cách 2 - Sấy nhẹ: Cho áo len hơi ẩm vào máy sấy ở nhiệt thấp (low heat), chạy 5-10 phút. Nhiệt nhẹ giúp sợi len co lại. Nhưng phải kiểm tra thường xuyên - sấy quá lâu sẽ phản tác dụng!
Cách 3 - Ủi hơi nước: Ủi mặt trái áo len bằng hơi nước (không chạm bàn ủi trực tiếp vào vải), vừa ủi vừa dùng tay chỉnh form áo.
Lưu ý thật lòng: các cách trên chỉ phục hồi được khoảng 60-70% form gốc. Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh, nên hãy giặt đúng cách ngay từ đầu nhé.
Khắc phục xù lông
Dao cạo: Trải áo len trên bề mặt phẳng, dùng dao cạo râu mới cạo nhẹ nhàng theo một chiều. Bi xù sẽ rời ra dễ dàng. Cẩn thận để không cắt vào sợi vải.
Máy cắt xù (fabric shaver): Đầu tư khoảng 50-100k cho 1 chiếc máy cắt xù điện - nhanh, an toàn và hiệu quả nhất. Đây là "vũ khí bí mật" của dân yêu đồ len.
Lược xù len: Lược chuyên dụng chải nhẹ bề mặt len, gom bi xù. Phù hợp cho những vùng xù nhẹ.
Phòng xù từ đầu: Lộn trái áo khi giặt, tránh ma sát với túi xách hay ba lô khi mặc, và dùng nước giặt lỏng (không có hạt). Nước giặt xả Earth Choice dịu nhẹ với thành phần từ dầu dừa và hoa cúc cũng giúp bảo vệ sợi vải tốt hơn.
Giặt các loại len đặc biệt
Không phải len nào cũng giống nhau. Mỗi loại có "tính cách" riêng và cần được chăm sóc khác nhau.
Cashmere (len dê): Siêu mềm nhưng cũng siêu mỏng manh. Chỉ giặt tay với nước lạnh, dùng nước giặt chuyên cashmere hoặc baby shampoo. Phơi phẳng trên khăn, không bao giờ treo.
Merino (len cừu merino): Mềm hơn len thường, sợi mịn hơn. Giặt tay là tốt nhất, nhưng giặt máy cũng được nếu dùng chế độ wool cycle + túi giặt. Tin vui: merino ít xù hơn len thường.
Acrylic (len tổng hợp): "Cứng cáp" nhất, dễ chăm nhất. Giặt máy ở chế độ gentle cycle OK, phơi treo cũng được vì nhẹ và ít bị giãn. Nhưng acrylic lại dễ xù hơn len tự nhiên.
Mohair/Angora (len thỏ): Cực kỳ mỏng manh, chỉ giặt tay rất nhẹ nhàng, phơi phẳng. Mẹo hay: cho áo vào túi zip bỏ tủ đông 4 giờ trước khi giặt → giảm rụng lông đáng kể.
Nếu không chắc áo mình là loại len gì, hãy luôn đối xử như cashmere - an toàn nhất!
5 sai lầm phổ biến khi giặt áo len
Sai lầm 1: Giặt nước nóng "cho sạch"
Nước nóng khiến len bị felting - co cứng, biến dạng vĩnh viễn. Nhiệt độ nước giặt len luôn phải dưới 30°C.
Sai lầm 2: Vắt xoắn
Vắt xoắn kéo giãn sợi len ra và sợi không co lại được. Áo mất form vĩnh viễn. Hãy dùng cách cuộn khăn bông ấn nhẹ thay thế.
Sai lầm 3: Treo áo len ướt lên móc
Áo len ướt nặng gấp 3-4 lần khô. Trọng lực kéo giãn vai và thân áo. Luôn phơi phẳng trên rack hoặc khăn sạch.
Sai lầm 4: Dùng bột giặt hoặc nước tẩy
Hạt bột giặt chưa tan gây ma sát → xù lông. Nước tẩy phá hủy sợi keratin của len. Chỉ dùng nước giặt lỏng dịu nhẹ cho len.
Sai lầm 5: Sấy máy nhiệt cao
Nhiệt cao khiến len co rút, cứng lại, felting toàn phần. Nếu cần sấy, chỉ dùng nhiệt thấp nhất và thời gian ngắn (5-10 phút).
Bạn cũng nên chú ý cách giặt cho các loại vải khác trong nhà. Tham khảo hướng dẫn giặt rèm cửa chăn ga đúng cách để bảo vệ tất cả đồ vải trong gia đình.
Sau khi giặt sạch, bảo quản áo len cũng quan trọng không kém. Gấp gọn áo len (không treo), để trong tủ kín, và sử dụng túi thơm Hygiene để giữ hương thơm và chống mùi ẩm mốc cho áo len trong suốt thời gian cất tủ.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên giặt áo len một lần?
Len không cần giặt thường xuyên như quần áo thường. Nếu không bị bẩn rõ rệt hoặc đổ mồ hôi nhiều, bạn có thể mặc 3-4 lần mới giặt 1 lần. Sau mỗi lần mặc, treo thoáng gió khoảng 30 phút để bay mùi tự nhiên là đủ.
Giặt áo len bằng dầu gội đầu được không?
Được! Dầu gội (đặc biệt loại cho tóc khô hoặc tóc hư tổn) có pH dịu nhẹ, rất phù hợp cho sợi keratin của len - vì len và tóc người có cùng cấu trúc protein. Đây là mẹo hay khi bạn không có sẵn nước giặt len chuyên dụng.
Áo len bị co cứng (felting) có cứu được không?
Rất khó, gần như không thể phục hồi. Felting xảy ra khi vảy sợi len khóa chặt vào nhau do nước nóng và ma sát mạnh. Cách tốt nhất là phòng tránh: luôn giặt nước lạnh và không chà xát mạnh.
Có nên dùng nước xả vải cho áo len?
Không nên dùng nước xả vải thông thường cho len. Lớp coating trong nước xả phủ lên sợi len, làm mất độ xốp và mềm tự nhiên. Thay vào đó, thêm 1 muỗng giấm trắng vào nước xả cuối - giấm làm mềm sợi len tự nhiên mà không gây tác dụng phụ.
Tóm lại: nước lạnh, tay nhẹ, phơi phẳng - 3 thứ này là đủ để áo len của bạn luôn đẹp qua nhiều mùa đông. Nếu cần tìm nước giặt dịu nhẹ an toàn cho len, ghé Nắng House xem nước giặt Earth Choice organic nhé - mình dùng cho mấy chiếc áo len cashmere yêu thích, giặt xong mềm mà thơm lâu lắm!
