Mình từng rất ngại lau dọn bàn thờ. Không phải vì lười, mà vì sợ - sợ làm không đúng cách, sợ chạm vào đồ thờ sai quy củ, sợ chọn sai ngày. Năm đầu tiên lập gia đình, mẹ chồng phải bay vào Sài Gòn để hướng dẫn mình từng bước: ngày nào nên lau, dùng khăn gì, lau theo thứ tự ra sao. Giờ đây, sau 5 năm, mình đã tự tin hơn nhiều và muốn chia sẻ kinh nghiệm này với các chị em.

Bàn thờ gia tiên là nơi thiêng liêng nhất trong nhà, là nơi kết nối giữa con cháu với tổ tiên, ông bà. Trước Tết, việc vệ sinh bàn thờ sạch sẽ, trang trọng không chỉ là phong tục mà còn thể hiện lòng thành kính của con cháu. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết cách lau dọn bàn thờ đúng cách, đúng phong tục để đón Tết an lành.

Tại Sao Phải Vệ Sinh Bàn Thờ Trước Tết?

1. Ý Nghĩa Tâm Linh

Vệ sinh bàn thờ trước Tết là cách con cháu thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, ông bà. Bàn thờ sạch sẽ, trang trọng giúp:

• Tổ tiên cảm nhận được sự tôn kính của con cháu

• Gia đình được phù hộ, che chở trong năm mới

• Không gian thờ cúng thanh tịnh, linh thiêng

2. Ý Nghĩa Phong Tục

Theo phong tục Việt Nam, trước Tết cần "tống cựu nghinh tân" - tiễn năm cũ, đón năm mới. Vệ sinh bàn thờ là một phần của việc này:

• Xóa bỏ bụi bặm, điều xấu của năm cũ

• Đón năm mới với không gian sạch sẽ, tươi mới

• Chuẩn bị chu đáo cho ngày Tết

3. Ý Nghĩa Thực Tế

Bàn thờ qua một năm thường bám nhiều bụi, tro hương, nến chảy:

• Vệ sinh giúp không gian sạch sẽ hơn

• Tránh bụi bặm ảnh hưởng đến sức khỏe

• Bàn thờ sạch đẹp, tâm hồn thanh thản

Chọn Ngày Tốt Để Lau Dọn Bàn Thờ

Ngày Nên Lau Bàn Thờ

Theo phong tục, nên lau bàn thờ vào các ngày sau:

1. Từ 20-27 tháng Chạp (âm lịch)

• Đây là khoảng thời gian thích hợp nhất

• Năm 2026: 10/02 - 17/02 (dương lịch)

2. Chọn ngày "Thiên Đức" hoặc "Hoàng Đạo"

• Xem lịch vạn niên, chọn ngày tốt

• Thường là ngày có sao tốt

3. Tránh ngày:

• Ngày mùng 1, mùng 15 âm lịch

• Ngày rằm

• Ngày giỗ tổ tiên trong gia đình

• Ngày xấu (Hắc Đạo, Tử Vong...)

Gợi ý ngày tốt năm 2026 (âm lịch):

• 20 tháng Chạp (10/02)

• 22 tháng Chạp (12/02)

• 24 tháng Chạp (14/02)

• 26 tháng Chạp (16/02)

Lưu ý: Nếu không rành xem ngày, hãy hỏi ý kiến người lớn tuổi trong gia đình hoặc chọn ngày trong khoảng 20-27 tháng Chạp là an toàn.

Giờ Nên Lau Bàn Thờ

Giờ tốt:

• Sáng sớm (6h-8h): Ánh sáng tự nhiên, tinh thần minh mẫn

• Trưa (11h-13h): Giờ Ngọ, giờ dương khí mạnh

Tránh:

• Tối muộn (sau 18h)

• Giờ Tý (23h-1h)

Chuẩn Bị Dụng Cụ Lau Dọn Bàn Thờ

1. Khăn Lau

Khăn mềm, sạch, chuyên dụng:

• Khăn cotton mềm

• Khăn microfiber

• Khăn trắng hoặc màu sáng

Chuẩn bị:

• 2-3 chiếc khăn sạch (1 khăn khô, 1 khăn ẩm)

• Giặt sạch, phơi khô trước khi dùng

• Chỉ dùng cho bàn thờ, không dùng cho việc khác

2. Nước Lau

Nước sạch:

• Nước lọc hoặc nước đun sôi để nguội

• Không dùng nước máy trực tiếp (có thể có mùi clo)

Tùy chọn thêm:

• 1 vài giọt tinh dầu bưởi (khử tà, mang lại may mắn)

• Hoặc nước vo gạo lần đầu (truyền thống)

3. Dụng Cụ Khác

• Bàn chải nhỏ (lau kẽ, góc)

• Chậu nhỏ đựng nước

• Khay nhỏ để đồ thờ khi lau

• Găng tay cao su (tùy chọn, nếu cần lau kỹ)

4. Đồ Thay Thế

• Khăn trải bàn mới (nếu khăn cũ đã cũ)

• Hương đèn nến mới

• Bình hoa, ly nước sạch

7 Bước Lau Dọn Bàn Thờ Đúng Cách

Bước 1: Chuẩn Bị Tâm Thế

Trước khi lau:

• Tắm rửa sạch sẽ

• Mặc quần áo gọn gàng, lịch sự

• Tâm thế thành kính, tập trung

Thắp hương báo với tổ tiên:

Thắp 3 cây hương, cúi đầu tâm niệm:

"Con/cháu kính lạy ông bà, tổ tiên. Hôm nay con/cháu xin phép được vệ sinh bàn thờ để đón Tết. Kính mong ông bà chứng giám, phù hộ cho gia đình con/cháu luôn bình an, mạnh khỏe."

Chờ hương cháy hết (khoảng 10-15 phút) mới bắt đầu lau.

Bước 2: Dọn Đồ Thờ Ra Khỏi Bàn Thờ

Thứ tự dọn:

1. Bình hoa: Nhẹ nhàng bưng xuống, đặt xuống khay

2. Chén rượu, ly nước: Bưng xuống cẩn thận

3. Bát hương, đèn, nến: Đặt riêng ra khay khác

4. Khay bánh kẹo, mâm ngũ quả: Bưng xuống

5. Ảnh thờ, bài vị: Để nguyên hoặc di chuyển cẩn thận (nếu cần)

Lưu ý:

• Cầm nhẹ nhàng, không va chạm mạnh

• Đặt đồ thờ lên khay sạch, nền vải mềm

• Không để đồ thờ xuống đất

Bước 3: Vệ Sinh Bàn Thờ

3.1. Lau bụi:

• Dùng khăn khô lau nhẹ bụi trên mặt bàn

• Lau từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới

3.2. Lau ẩm:

• Nhúng khăn mềm vào nước sạch, vắt ráo

• Lau nhẹ nhẹ mặt bàn theo hướng từ trong ra ngoài

• Lau kỹ các góc, kẽ

3.3. Lau khô:

• Dùng khăn khô lau lại lần nữa

• Đảm bảo bàn khô ráo, bóng sáng

Lưu ý:

• Không dùng chất tẩy rửa mạnh, hóa chất

• Không chà xát mạnh (nếu bàn thờ bằng gỗ quý)

• Lau nhẹ nhàng, tôn kính

Bước 4: Vệ Sinh Tủ Thờ (Nếu Có)

Bên ngoài tủ:

• Lau bụi bằng khăn khô

• Lau ẩm nhẹ nhàng

• Lau khô lại

Bên trong tủ:

• Lau sạch các ngăn tủ

• Sắp xếp lại đồ thờ gọn gàng

• Vứt bỏ đồ hỏng, cũ

Cửa tủ:

• Lau kính cửa sạch sáng (nếu có)

• Lau tay nắm cửa

Bước 5: Vệ Sinh Đồ Thờ

5.1. Bát hương:

• Đổ bỏ tro hương cũ

• Rửa sạch bát hương bằng nước

• Lau khô, để ráo

• Cho cát hoặc gạo mới vào (nếu cần)

5.2. Chén rượu, ly nước:

• Rửa sạch bằng nước

• Lau khô bằng khăn mềm

• Đánh bóng để sáng

5.3. Đèn thờ, nến:

• Lau sạch bụi

• Thay nến mới nếu nến cũ đã cháy hết

5.4. Bình hoa:

• Rửa sạch bên trong bình

• Lau khô bên ngoài

• Chuẩn bị hoa tươi mới

5.5. Ảnh thờ:

• Lau nhẹ khung ảnh bằng khăn mềm

• Lau kính (nếu có) sao cho trong suốt

• Không chạm tay trực tiếp vào ảnh

5.6. Bài vị:

• Lau nhẹ bụi bằng khăn mềm

• Cẩn thận, không làm mờ chữ

Bước 6: Sắp Xếp Lại Bàn Thờ Trang Trọng

Thứ tự sắp xếp:

Tầng sau (gần tường):

• Ảnh thờ hoặc bài vị ở chính giữa

• Hương đèn 2 bên

Tầng giữa:

• Bát hương ở giữa

• 2 bên là đèn thờ hoặc nến

Tầng trước:

• Chén rượu, ly nước (3 chén hoặc 5 chén)

• Bình hoa

• Khay bánh kẹo, mâm ngũ quả (nếu đã chuẩn bị)

Lưu ý:

• Sắp xếp đối xứng, cân đối

• Không để lộn xộn, tùy tiện

• Giữ khoảng cách hợp lý giữa các vật dụng

Bước 7: Vệ Sinh Khu Vực Xung Quanh Bàn Thờ

Tường phía sau bàn thờ:

• Lau bụi nhẹ nhàng

• Không chà xát mạnh (tránh bong tróc sơn)

Sàn nhà dưới bàn thờ:

• Quét sạch bụi, tro hương rơi

• Lau sàn bằng nước sạch

• Lau khô

Không gian xung quanh:

• Lau sạch bàn ghế gần bàn thờ (nếu có)

• Quét dọn sạch sẽ

Mẹo: Đặt sáp thơm Felce Azzurra hương oải hương & diên vĩ gần bàn thờ (ở góc phòng, không đặt trực tiếp trên bàn thờ) để không gian thêm thơm nhẹ nhàng, thanh tịnh.

Những Điều Nên Và Không Nên Khi Lau Bàn Thờ

Nên Làm

✅ Chọn ngày tốt, giờ tốt
✅ Tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo gọn gàng
✅ Thắp hương báo với tổ tiên trước khi lau
✅ Dùng khăn mềm, nước sạch
✅ Lau nhẹ nhàng, tôn kính
✅ Sắp xếp lại trang trọng, ngăn nắp
✅ Vứt bỏ đồ hỏng, cũ (hương cháy, nến hết...)

Không Nên Làm

❌ Lau vào ngày xấu, giờ xấu
❌ Lau khi đang trong kỳ kinh nguyệt (phụ nữ)
❌ Dùng chất tẩy rửa mạnh, hóa chất
❌ Chà xát mạnh, làm trầy xước bàn thờ
❌ Để đồ thờ xuống đất
❌ Nói chuyện tầm phào, cười đùa khi lau
❌ Lau vội vàng, qua loa

Cách Vệ Sinh Từng Loại Bàn Thờ Cụ Thể

1. Bàn Thờ Gỗ Tự Nhiên

Đặc điểm:

• Gỗ quý, dễ trầy xước

• Cần chăm sóc cẩn thận

Cách lau:

• Dùng khăn mềm, ẩm nhẹ

• Không dùng nước quá nhiều

• Lau khô ngay sau khi lau ẩm

• Có thể dùng dầu dưỡng gỗ (chuyên dụng) 1 lần/năm

2. Bàn Thờ Gỗ Công Nghiệp

Đặc điểm:

• Dễ lau hơn gỗ tự nhiên

• Chịu nước tốt hơn

Cách lau:

• Lau ẩm bình thường

• Lau khô sau đó

3. Bàn Thờ Đá

Đặc điểm:

• Chắc chắn, dễ lau

• Không sợ nước

Cách lau:

• Lau ẩm, có thể dùng nhiều nước hơn

• Dùng bàn chải nhỏ lau kẽ

• Lau khô sau cùng

4. Bàn Thờ Treo Tường

Đặc điểm:

• Nhỏ gọn, dễ lau

• Cần cẩn thận khi di chuyển đồ

Cách lau:

• Lau từ trên xuống dưới

• Cẩn thận không làm rơi đồ

Sắp Xếp Bàn Thờ Đẹp Và Đúng Phong Tục

Nguyên Tắc Bày Bàn Thờ

1. Đối xứng:

• Ảnh thờ/bài vị ở giữa

• Đồ thờ bên trái và bên phải cân đối

2. Phân tầng:

• Tầng sau: ảnh thờ, hương đèn

• Tầng giữa: bát hương, nến

• Tầng trước: chén rượu, bình hoa

3. Số lượng:

• Chén rượu: 1, 3, 5 chén (số lẻ)

• Đèn: 2 đèn (đối xứng)

• Hương: 1 bát hương chính giữa

Vật Dụng Cần Có Trên Bàn Thờ

Bắt buộc:

• Ảnh thờ hoặc bài vị

• Bát hương

• Hương đèn

• Chén rượu hoặc ly nước

• Bình hoa

Tùy chọn:

• Đèn thờ hoặc nến

• Khay bánh kẹo

• Mâm ngũ quả (dịp Tết)

Màu Sắc Khăn Trải Bàn

Màu tốt:

• Đỏ (phổ biến nhất)

• Vàng (sang trọng)

• Nâu gỗ (tự nhiên)

Tránh:

• Đen (màu tang)

• Trắng (màu tang)

• Màu quá sáng, hoa văn rối mắt

Thay Khăn Trải Bàn Thờ Mới Đón Tết

Khi Nào Nên Thay Khăn Mới?

• Khăn cũ đã bạc màu, rách

• Trước Tết (thường từ 20-27 tháng Chạp)

• Sau khi lau dọn bàn thờ xong

Cách Thay Khăn Trải Bàn

Bước 1: Dọn hết đồ thờ ra khỏi bàn

Bước 2: Gỡ khăn cũ xuống nhẹ nhàng

Bước 3: Lau sạch mặt bàn

Bước 4: Trải khăn mới lên, vuốt phẳng

Bước 5: Sắp xếp lại đồ thờ

Xử Lý Khăn Cũ

Nếu khăn còn tốt:

• Giặt sạch, cất giữ

• Có thể dùng tiếp năm sau

Nếu khăn đã cũ:

• Không vứt bỏ tùy tiện

• Đốt cùng vàng mã trong ngày cúng

• Hoặc gói kỹ, bỏ vào thùng rác riêng

Câu Hỏi Thường Gặp Về Vệ Sinh Bàn Thờ

1. Bao lâu nên lau bàn thờ 1 lần?

• Lau bụi nhẹ: 1 tuần/lần

• Lau kỹ: 1 tháng/lần

• Lau tổng: Trước Tết, giỗ lớn

2. Phụ nữ có thai có được lau bàn thờ không?

Tùy phong tục từng gia đình. Một số gia đình cho rằng phụ nữ có thai không nên lau bàn thờ. Nếu không chắc, hãy hỏi ý kiến người lớn tuổi.

3. Có nên dùng nước lau sàn để lau bàn thờ không?

Không. Bàn thờ là nơi thiêng liêng, chỉ nên dùng nước sạch hoặc nước lau chuyên dụng cho đồ thờ.

4. Nếu gia đình không theo tín ngưỡng có cần lau bàn thờ đúng phong tục không?

Nếu gia đình có bàn thờ, dù theo tín ngưỡng hay không, vẫn nên tôn trọng phong tục, lau dọn nhẹ nhàng, tôn kính.

5. Có nên thuê người lau bàn thờ không?

Tốt nhất là con cháu tự tay lau để thể hiện lòng thành kính. Tuy nhiên, nếu không thể, có thể nhờ người thân trong gia đình.

6. Lau bàn thờ xong có cần thắp hương không?

Nên. Sau khi lau xong, sắp xếp gọn gàng, thắp 3 cây hương để báo với tổ tiên đã hoàn thành.

7. Nếu làm rơi đồ thờ khi lau có sao không?

Không sao, nhưng nên cẩn thận. Nếu rơi, nhặt lên, lau sạch, đặt lại. Tâm niệm xin lỗi tổ tiên vì sơ ý.

Kết Luận: Lòng Thành Quan Trọng Hơn Hình Thức

Vệ sinh bàn thờ trước Tết không chỉ là công việc dọn dẹp thông thường, mà là thời gian con cháu dành cho tổ tiên, ông bà - thể hiện lòng thành kính, biết ơn những người đi trước. Dù bàn thờ nhỏ hay lớn, đơn giản hay trang trọng, điều quan trọng nhất vẫn là tấm lòng chân thành, cẩn thận trong từng cử chỉ, từng động tác.

Hy vọng qua bài viết này, chị sẽ tự tin hơn khi vệ sinh bàn thờ gia tiên, tạo không gian thờ cúng sạch sẽ, trang trọng để đón một cái Tết an lành, sum vầy. Nếu chị cần thêm gợi ý về sản phẩm giúp nhà cửa sạch sẽ, thơm tho, hãy ghé thăm Nắng House - nơi mình luôn tìm thấy những sản phẩm vệ sinh an toàn, chất lượng cho gia đình nhỏ của mình.