Cách vệ sinh điều hòa, máy lạnh đơn giản tại nhà: tiết kiệm điện

Bạn có biết điều hòa bẩn tiêu tốn thêm 15-20% điện mỗi tháng? Nghĩa là mỗi năm bạn đang "đốt" thêm khoảng 500-800k chỉ vì lưới lọc bám bụi mà không vệ sinh. Trong khi đó, tự rửa lưới lọc điều hòa chỉ mất 15 phút - miễn phí hoàn toàn.

Nhiều bạn hay gặp tình trạng: điều hòa chạy suốt mà phòng vẫn không mát, tiền điện tháng này cao hơn tháng trước, hoặc mở máy lên là ngửi thấy mùi ẩm mốc khó chịu. Tất cả đều có chung một nguyên nhân - điều hòa cần được vệ sinh.

Bài này mình hướng dẫn bạn 4 bước vệ sinh lưới lọc điều hòa tại nhà (ai cũng làm được), tính toán cụ thể tiết kiệm bao nhiêu tiền điện, và phân rõ phần nào tự làm được - phần nào nên gọi thợ.

Tại sao cần vệ sinh điều hòa? 4 lý do quan trọng

Tiết kiệm điện đáng kể

Khi lưới lọc bám đầy bụi, luồng gió lạnh bị cản lại. Máy nén phải hoạt động liên tục với công suất cao hơn để bù vào lượng gió thiếu hụt. Kết quả: tiền điện tăng thêm 15-20% mà phòng vẫn không mát như mong muốn.

Một điều hòa 12,000 BTU chạy trung bình 8 tiếng/ngày, nếu lưới lọc sạch thì tốn khoảng 400k/tháng. Lưới lọc bẩn? Con số đó nhảy lên 480k hoặc hơn. Chênh lệch tưởng nhỏ nhưng cộng dồn 12 tháng là gần 1 triệu.

Bảo vệ sức khỏe cả gia đình

Bụi, vi khuẩn, nấm mốc tích tụ trong lưới lọc và dàn lạnh. Mỗi khi bật máy, luồng gió thổi ra mang theo tất cả những thứ đó vào không khí bạn hít thở. Đây là lý do nhiều người bị viêm mũi dị ứng, hắt hơi liên tục, hoặc hen suyễn nặng hơn khi dùng điều hòa lâu ngày không vệ sinh.

Gia đình có trẻ nhỏ hoặc người già cần đặc biệt chú ý. Hệ miễn dịch yếu hơn đồng nghĩa với dễ bị ảnh hưởng bởi vi khuẩn, nấm mốc từ máy lạnh bẩn.

Kéo dài tuổi thọ máy

Máy nén là "trái tim" của điều hòa. Khi lưới lọc bẩn, máy nén phải gắng sức hơn để làm mát, dẫn đến hao mòn nhanh hơn. Vệ sinh định kỳ giúp máy nén hoạt động nhẹ nhàng, giảm nguy cơ hỏng vặt và tiết kiệm chi phí sửa chữa về lâu dài.

Làm mát hiệu quả hơn

Điều hòa sạch làm mát phòng nhanh hơn khoảng 30% so với máy bẩn. Bạn không cần để nhiệt độ thấp quá mức mà phòng vẫn mát đều. Thậm chí có thể tăng nhiệt độ cài đặt lên 1-2°C mà vẫn thoải mái - đây cũng là cách tiết kiệm điện thêm.

4 bước tự vệ sinh điều hòa tại nhà

Phần này chỉ hướng dẫn vệ sinh lưới lọc gió - phần mà ai cũng có thể tự làm, không cần dụng cụ đặc biệt. Phần dàn lạnh, dàn nóng bên trong thì nên gọi thợ chuyên nghiệp (mình sẽ nói ở phần sau).

Bước 1: Tắt nguồn điện

Rút phích cắm hoặc tắt cầu dao riêng của điều hòa. An toàn điện là ưu tiên số 1 - đừng bao giờ thao tác trên máy đang có điện nhé.

Chờ khoảng 5 phút sau khi tắt để máy nguội hoàn toàn trước khi mở nắp.

Bước 2: Tháo lưới lọc gió

Mở nắp trước của dàn lạnh (indoor unit). Hầu hết các dòng điều hòa phổ biến (Daikin, Panasonic, LG, Samsung) đều thiết kế nắp bấm 2 bên - bạn nắm 2 mép nắp, kéo nhẹ lên là mở được.

Bên trong bạn sẽ thấy 1-2 tấm lưới lọc (tùy model). Kéo nhẹ lưới ra theo chiều từ dưới lên. Nếu lần đầu tháo, mình khuyên bạn xem nhanh một video hướng dẫn theo đúng model máy nhà mình cho chắc ăn.

Mẹo: Chụp lại ảnh vị trí lưới lọc trước khi tháo. Lúc lắp lại sẽ không bị lộn chiều.

Bước 3: Rửa lưới lọc

Đem lưới lọc ra vòi nước và xả nhẹ nhàng. Một số lưu ý quan trọng:

• Nước sạch là đủ cho lưới lọc bám bụi nhẹ. Bụi nặng thì pha thêm chút xà phòng loãng

• Dùng bàn chải mềm cọ nhẹ theo chiều lưới nếu bụi bám dày

• Không xịt nước áp lực mạnh - lưới lọc làm bằng nhựa mỏng, áp lực mạnh sẽ rách hoặc biến dạng

• Không dùng hóa chất mạnh, nước nóng - nhựa lưới dễ bị co, cong khi gặp nhiệt độ cao

Rửa cho đến khi nước chảy qua lưới trong, không còn bụi bám.

Bước 4: Phơi khô và lắp lại

Đặt lưới lọc ở nơi thoáng, trong bóng râm khoảng 20-30 phút cho khô hoàn toàn. Không phơi ngoài nắng gắt vì nhựa lưới sẽ bị giòn, cong vênh.

Khi lưới đã khô hẳn (sờ không còn ẩm), lắp lại vào đúng vị trí. Lưu ý: trên lưới thường có mũi tên chỉ hướng lắp - đặt đúng chiều mũi tên nhé.

Đóng nắp máy, bật thử điều hòa và kiểm tra luồng gió. Bạn sẽ thấy gió mạnh hơn ngay lập tức.

Bonus: Lau vỏ ngoài và cánh đảo gió

Trong lúc chờ lưới lọc khô, bạn có thể tranh thủ:

• Dùng khăn ẩm mềm lau sạch vỏ ngoài máy

• Lau từng cánh đảo gió (cánh hướng gió) bằng khăn ẩm - đây là nơi bụi thường bám nhiều mà ít người chú ý

Sau khi lắp lưới lọc lại, nếu muốn máy thổi ra hơi thơm mát, bạn có thể xịt nhẹ xịt khử mùi kháng khuẩn lên lưới lọc đã khô. Lưu ý chỉ dùng loại xịt kháng khuẩn chuyên dụng, không dùng nước hoa hay xịt phòng thông thường nhé.

Nếu bạn đang lên kế hoạch vệ sinh thiết bị gia đình đồng bộ mỗi tháng, thì lưới lọc điều hòa nên nằm trong danh sách đầu tiên.

Vệ sinh điều hòa tiết kiệm bao nhiêu điện?

Nhiều bạn hỏi: "Có đáng bỏ 15 phút rửa lưới lọc không?" Mình tính cụ thể cho bạn thấy luôn.

Số liệu thực tế

Theo các nhà sản xuất điều hòa lớn như Daikin, Panasonic, điều hòa có lưới lọc bẩn sẽ tốn thêm 15-20% điện năng so với máy sạch. Lý do: bụi bám lưới lọc làm giảm luồng gió đi qua dàn lạnh, khiến máy nén phải chạy liên tục để đạt nhiệt độ cài đặt.

Tính ra tiền cụ thể (giá điện bậc 4 khoảng 2,700đ/kWh):

So sánh chi phí

• Tự rửa lưới lọc: 0đ (chỉ cần nước + 15 phút)

• Thuê thợ vệ sinh sâu: 200-300k/lần (6 tháng/lần)

• Tiết kiệm điện: 960k/năm

Chi phí vệ sinh hoàn vốn ngay tháng đầu tiên. Nếu tự rửa lưới lọc 2 tuần/lần, bạn tiết kiệm gần 1 triệu/năm mà không tốn đồng nào.

Bonus tiết kiệm thêm

Máy sạch làm mát phòng nhanh hơn, bạn có thể cài nhiệt độ cao hơn 1-2°C mà vẫn thoải mái. Mỗi 1°C tăng lên giúp tiết kiệm thêm khoảng 3-5% điện. Tổng cộng, vệ sinh điều hòa đúng cách có thể giúp bạn cắt giảm 20-25% hóa đơn điện liên quan đến máy lạnh.

Tự vệ sinh hay gọi thợ? Khi nào nên làm gì

Không phải phần nào của điều hòa bạn cũng tự vệ sinh được. Mình chia rõ để bạn biết phần nào tự làm, phần nào nên nhờ thợ.

Phần tự làm được (miễn phí)

Đây là những việc bạn hoàn toàn có thể tự xử lý tại nhà, không cần dụng cụ đặc biệt:

• Rửa lưới lọc gió: 2 tuần đến 1 tháng/lần (tùy mức độ sử dụng)

• Lau vỏ ngoài, cánh đảo gió: Khăn ẩm mềm là đủ

• Xịt khử mùi lưới lọc: Sau khi rửa và phơi khô, xịt nhẹ xịt kháng khuẩn giúp lưới thơm mát và hạn chế vi khuẩn

Phần cần gọi thợ (200-400k/lần)

Những phần bên trong máy cần dụng cụ chuyên dụng và kiến thức kỹ thuật:

• Vệ sinh dàn lạnh (cánh tản nhiệt bên trong dàn indoor): 6 tháng/lần. Thợ sẽ dùng dung dịch chuyên dụng và máy bơm áp lực thấp

• Vệ sinh dàn nóng (cục nóng ngoài trời): 1 năm/lần

• Kiểm tra gas, ống đồng: 1 năm/lần

• Khi máy có mùi hôi dù đã rửa lưới: Nấm mốc bám trong dàn lạnh, cần vệ sinh sâu

Quan trọng: Không tự tháo dàn lạnh, không tự bơm gas, không tự sửa phần điện. Những việc này cần thợ điện lạnh có kinh nghiệm.

Chi phí tham khảo 2026

Mẹo: Nên chọn thợ có bảo hành dịch vụ và hỏi rõ giá trước khi làm. Tránh thợ "phát sinh" thêm chi phí trong lúc vệ sinh. Bạn cũng nên biết cách lưu trữ sản phẩm vệ sinh an toàn để dùng dần cho các lần vệ sinh sau.

Lịch bảo trì điều hòa quanh năm

Thay vì nhớ "bao giờ vệ sinh đây", bạn chỉ cần theo lịch cố định này:

2 tuần/lần: Rửa lưới lọc gió

Đặc biệt quan trọng trong mùa hè khi điều hòa chạy 8-12 tiếng/ngày. Mùa ít dùng (thu, đông) có thể giãn ra 1 tháng/lần.

1 tháng/lần: Lau vỏ và cánh đảo gió

Dùng khăn ẩm lau nhanh vỏ máy và các cánh đảo gió. Mùa ít dùng điều hòa thì 2 tháng/lần cũng được.

6 tháng/lần: Gọi thợ vệ sinh dàn lạnh

Thời điểm tốt nhất: đầu mùa hè (tháng 4-5) và cuối mùa hè (tháng 9-10). Đầu mùa vệ sinh để máy sẵn sàng cho mùa nóng. Cuối mùa vệ sinh trước khi "nghỉ đông".

1 năm/lần: Vệ sinh dàn nóng + kiểm tra gas

Thường làm cùng lúc với vệ sinh dàn lạnh. Thợ sẽ kiểm tra gas, ống đồng, và vệ sinh dàn nóng ngoài trời.

Mẹo mùa đông

Nếu bạn không dùng điều hòa suốt 2-3 tháng mùa đông: bọc dàn ngoài (cục nóng) bằng bạt chống mưa, và bật máy chạy 30 phút mỗi 2 tuần để tránh đọng ẩm bên trong. Cũng như mùa mưa ẩm là lúc điều hòa cần vệ sinh thường xuyên, vì độ ẩm cao khiến nấm mốc phát triển nhanh hơn.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu vệ sinh điều hòa 1 lần?

Lưới lọc gió nên rửa 2 tuần/lần nếu dùng hàng ngày (mùa hè). Mùa ít dùng thì 1 tháng/lần. Vệ sinh sâu dàn lạnh bằng thợ chuyên nghiệp: 6 tháng/lần. Vệ sinh dàn nóng + kiểm tra gas: 1 năm/lần.

Vệ sinh điều hòa hết bao nhiêu tiền?

Tự rửa lưới lọc: 0đ - chỉ cần nước sạch và 15 phút. Thuê thợ vệ sinh dàn lạnh: 150-250k. Vệ sinh dàn nóng + dàn lạnh: 300-500k. Bơm gas (nếu cần): 200-400k tùy loại gas.

Điều hòa có mùi hôi sau khi vệ sinh lưới vẫn hôi thì sao?

Nếu đã rửa sạch lưới lọc mà máy vẫn bốc mùi, nguyên nhân thường là nấm mốc bám trong dàn lạnh (cánh tản nhiệt bên trong). Phần này bạn không tự vệ sinh được - cần gọi thợ vệ sinh sâu bằng dung dịch chuyên dụng. Chi phí khoảng 150-250k.

Có nên xịt thơm vào lưới lọc điều hòa?

Có thể, nhưng chỉ dùng xịt kháng khuẩn chuyên dụng (như xịt khử mùi kháng khuẩn từ tinh dầu). Không dùng nước hoa, xịt phòng thông thường vì hóa chất trong đó có thể bám lưới, gây tắc nghẽn. Luôn xịt sau khi lưới đã khô hoàn toàn, không xịt khi lưới còn ướt.

Tổng kết

Vệ sinh lưới lọc điều hòa: 15 phút, miễn phí, tiết kiệm gần 1 triệu tiền điện mỗi năm. Đó là một trong những việc nhỏ mà mang lại hiệu quả lớn nhất cho gia đình.

Nhớ nguyên tắc đơn giản: lưới lọc - tự rửa, dàn lạnh - gọi thợ. Điều hòa sạch = mát nhanh + tiết kiệm điện + không khí trong lành cho cả nhà.

Muốn xem thêm cách vệ sinh các thiết bị gia đình khác? Đọc ngay bài cách vệ sinh máy giặt và cách vệ sinh tủ lạnh - tất cả đều dễ làm tại nhà!